جرثقیل سقفی

جرثقیل سقفی (Overhead Cranes)  یا بالابر سقفی یا (Overhead crane) بیشتر برای جابجایی بار در انبارها و سالن‌ های صنعتی مورد استفاده قرار می گیرد. معمولا این مدل جرثقیل مجهز به دو ریل موازی است که در طول سالن به شکل افقی نصب می شوند و جرثقیل می تواند به صورت محدود در شش جهت بر روی آن حرکت ‌کند. در این مقاله به معرفی انواع جرثقیل سقفی و اجزای آن ها می پردازیم.

جرثقیل سقفی (Overhead Crane) چیست؟

این دستگاه دارای انواع گوناگونی بوده و قابلیت های متنوعی را به منظور نقل و انتقال اشیاء سنگین دارد. در ساختار جرثقیل سقفی یک تیر، یک قلاب و یک کابل متصل به آن وجود دارد که  برای بلند کردن اجسام و بار ها استفاده می گردد. جرثقیل سقفی به عنوان بهترین وسیله برای استفاده در داخل سالن ها و سیلو های سرپوشیده کاربرد دارد.

طراحی های مختلف جرثقیل سقفی

جرثقیل های سقفی بر اساس شکل و مکانیزم، نیروی بالابرنده (دستی، برقی و پنوماتیکی) و نوع کارکرد (تک کاره و چند کاره) شان به دسته های مختلفی تقسیم می شوند. مثلا جرثقیل های سقفی از لحاظ نوع مکانیزمی که دارند به دو نوع زنجیری و سیم بکسلی دسته بندی می شوند. این دون نوع جرثقیل هر یک دارای مزایا و معایبی هستند؛ همچنین برای صنایع مختلفی با محدوده بار متفاوتی کاربرد دارند.

از لحاظ نیروی مصرفی یا نیروی بالابرنده نیز جرثقیل های سقفی به سه دسته برقی، پنوماتیک و دستی تقسیم می شوند. در این بین جرثقیل های سقفی دستی و برقی کاربرد گسترده تری دارند و جرثقیل های سقفی برقی در انواع مختلف بدون گیربکس و تک کاره و یا دارای گیربکس و چند کاره موجود می باشند.

 

جرثقیل سقفی

مشخصات و اجزای جرثقیل سقفی

جرثقیل سقفی درساختار خود از قطعات و اجزای مختلفی تشکیل شده است که شامل راهبر طولی، کالسکه حرکت عرضی، وینچ جرثقیل سقفی و قلاب جرثقیل می باشد.

1.راهبر طولی جرثقیل سقفی

راهبر طولی در جرثقیل به اسم کلگی نیز شناخته می شود و براساس ظرفیت و دهانه جرثقیل به صورت تک پل و جفت پل ساخته می شود. ظرفیت، ارتفاع، دهانه، سرعت حرکت طولی و تک پل یا جفت پل بودن جرثقیل سقفی روی طول راهبرها تاثیر گذار می باشد.

این راهبر طولی دارای اجزایی به شرح زیر می باشد.

  • قوطی مستطیلی : از ناودانی یا پروفیل و یا ورق جوشکاری شده ساخته می شود.
  • چرخ ها: دارای قطر ۱۶۰ تا ۵۰۰ میلیمتر و از جنس چدن آلیاژی با گرافیت کروی با نام صنعتی GGG70 ساخته شده اند.این چرخ ها، مقاومت به سایش بالا و حرکت مناسب و صدای پایین دارند.
  • پیچ های با مقاومت بالا جهت اتصال راهبر به پل
  • موتور گیربکس های حرکت طولی
  • ضربه گیر ها: این اجزاء قابلیت الاستیسیته بالا برای مهار ضربه که در انتهای راهبرهای طولی بسته می شوند را دارند.
2.کالسکه حرکت عرضی جرثقیل سقفی

بسته به ظرفیت و ارتفاع نوع وینچ یا بالابر جرثقیل، ابعاد و توان کالسکه جرکتی عرضی تعیین می شود. در مدل جرثقیل جفت پل سقفی برای انجام حرکت عرضی، بر روی آن وینچ بالابر سوار می شود و بوسیله یک یا دو عدد موتور گیربکس نیروی محرکه آن فراهم می گردد.

3.وینچ جرثقیل سقفی

در جرثقیل های سقفی از دو نوع وینچ یا بالابر بکسلی و زنجیری استفاده می شود؛ که هر یک از این بالابرها در جاهای خاصی به کار می روند. جرثقیل رنجیری حجم و وزن کمی داشته و برای ظرفیت های پایین مخصوصا کمتر از ۲ تن مورد استفاده قرار می گیرد. همچنین از بالابرهای وینچی در جرثقیل هایی با ظرفیت بالا استفاده می شود.

4.قلاب جرثقیل سقفی

اصلی ترین و کاربردی ترین قطعه به کار رفته در جرثقیل، قلاب است که نقش آن جابه جایی و بلند کردن اجسام سنگینی است که توسط انسان قابل انتقال و جابه جایی نمی باشد. استفاده از قلاب جرثقیل بهره وری و کارایی را افزایش داده و سبب به عملیات ساخت و ساز سرعت می بخشد.

انواع مدل های جرثقیل سقفی

جرثقیل های سقفی در چهار مدل جفت پل، تک پل ، دروازه ای و آویز برای کاربردهای مختلف طراحی شده اند؛ درادامه ویژگی ها و کاربردهای هر مدل را توضیح می دهیم.

1.جرثقیل سقفی جفت پل(Double Girder overhead crane Crane)

بیشترین و بهترین کاربرد جرثقیل سقفی جفت پل برای جابجایی مواد در سالن‌ هایی است که نیاز به دهانه و ظرفیت بیشتری دارند. از جمله مزیت های استفاده از این مدل جرثقیل می توان به اقتصادی بودن آن از لحاظ ساخت سازه مطابق استاندارد و با وزن مرده کم، دسترسی به ارتفاع بیشتر به دلیل طراحی خاص در نحوه قرارگیری بالابر بر روی کالسکه در این جرثقیل ها اشاره کرد. همچنین در بدنه جرثقیل یک راهروی انتخابی تعبیه شده که باعث سهولت در دسترسی برای تعمیر قطعات کالسکه (ترولی)، تعمیر و تعویض لامپ‌های سالن، تأسیسات گرمایشی سالن و خطوط برق‌رسان شده است.جرثقیل های جفت پل سقفی برای تناژهای بالای ۱۰ تن کاربرد دارند.

جرثقیل های سقفی دو پل برای جابه جایی بار در سالن هایی است که دارای دهانه بالاتر از ۲۵ متر بوده و همچنین برای بارهایی که طول و عرض زیادی دارند و در زمان جابجایی عرضی و طولی در شتاب گیری ها و ترمزها ایجاد نیروی معکوس می کنند و مشکلاتی را بوجود می آورند، کاربرد دارند.

به منظور دسترسی به تمام نقاط کاری در مکان هایی مانند سالن توليد، سوله و يا قسمتي از فضاي بيرون كه كار در آن انجام مي‌ شود، باید سه حرکت در جهت های  x,y,z صورت گیرد.

بنابراین هر جرثقیلی باید در حالت معمولی قابلیت انجام حداقل سه حرکت در سه جهت را داشته باشد.

در جرثقیل دو پل سقفی حرکت در راستاي x که در طول سالن است  به وسيله پل صورت مي‌ گیرد. حرکت در راستاي y که در عرض سالن است توسط كالسكه انجام مي‌ شود و در حرکت راستاي z که در ارتفاع می باشد، توسط بالابر انجام می گیرد.

2. جرثقیل سقفی تک پل (Single Girder overhead Crane)

این نوع جرثقیل ها به دلیل ساخت سازه مطابق استاندارد و با وزن مرده کم، سبب کاهش هزینه های اضافی می شوند. در نتیجه باعث کاهش  فشار وارد بر ریل‌های سالن شده، طراحی ساختمان سوله هزینه کمتری خواهد داشت و از لحاظ ابعاد هندسی و پارامتر های مهندسی بهترین طراحی را دارد.

از جرثقیل سقفی تک پل در سالن های با دهانه کمتر از ۲۵ متر و با هدف جابجایی بارهایی با ظرفیت پایین تر از ۲۰ تن استفاده می شود. با استفاده از حرکت های ویژه ی این مد لجرثقیل می توان به نقاط دلخواه دسترسی داشت.

جرثقیل سقفی تک پل دارای معایبی مانند عدم امکان نصب راهروی تعمیرات عرضی و اشغال فضای بیشتر در بالای سوله و در نتیجه کاهش ارتفاع مفید بالابری می باشد.

3.جرثقیل سقفی آویز

این نوع جرثقیل در صنعت به مونو ریل معروف هستند از قابلیت های مهم جرثقیل آویز این است که نیازی به تیر حمال برای جابه جایی نیست در آن ها نیست، به سادگی بر روی سقف سالن قرار می ‌گیرد، می‌توان از فضای ورودی سالن، داخل انبار و حتی نقاط ویژه انبار که بلا استفاده است، برای جابه‌جایی تولیدات بیشترین بهره را برد، با استفاده از جرثقیل سقفی آویز امکان جابه جایی بالابر از مسیری به مسیر و ریلی دیگر فراهم می شود و براحتی دسترسی به نقاط دلخواه فراهم می شود. جرثقیل های سقفی آویز به دو شکل مستقیم و منحنی طراحی و تولید می گردند.

4.جرثقیل دروازه‌ای

از این نوع جرثقیل برای نقل و انتقال بار در محیط ‌های باز و در داخل سالن‌ ها استفاده می شود. از مزیت های مهم این مدل جرثقیل این است که می توان بالابر های سیم بکسلی تک و دو پل را در گروه ‌های کاری مختلف در آن نصب کرد.

سخن پایانی در مورد جرثقیل سقفی

انواع مختلفی از جرثقیل برای جابه جایی اجسام و اشیاء سنگین در مکان های مختلف مورد استفاده قرار می گیرد. یکی از این جرثقیل ها، جرثقیل سقفی است که در این مقاله به معرفی آن پرداختیم.

اجزای جرثقیل سقفی شامل شامل راهبر طولی، کالسکه حرکت عرضی، و ینچ جرثقیل سقفی و قلاب جرثقیل می باشد. در مقاله پیش رو تمام اجزا و قطعات تشکیل دهنده جرثقیل سقفی را به اختصار معرفی کرده ایم. گفتیم از مهم ترین و اصلی ترین قطعات جرثقیل قلاب آن است که وظیفه آن جابجایی و بلند کردن اجسام با وزن های مختلف است.

این مدل جرثقیل براساس شکل و مکانیزم، نیروی بالابرنده (دستی، برقی و پنوماتیکی) و نوع کارکرد (تک کاره و چند کاره) در انواع گوناگونی طراحی و تولید می گردد. دسته بندی جرثقیل ها طبق هر یک از این معیارها دارای مزایا و معایبی است که با در نظر گرفتن ملاحظات خاص می توان مدل مناسب را انتخاب کرد.

در این مقاله انواع مدل های جرثقیل سقفی شامل جرثقیل تک پل سقفی، جرثقیل جفت پل سقفی، جرثقیل آویز سقفی و جرثقیل دروازه ای سقفی به طور کامل شرح داده  و مزایا و کاربردهای آن ها بیان شد.

با شناخت ویژگی های هر یک از این مدل جرثقیل و کاربردهای آن ها می توان براحتی برای انجام کارها و جابجایی اجسام با اندازه های مختلف، نوع جرثقیل مناسب را انتخاب کنید.

بدون دیدگاه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *